Nowy Rok w górach — jak świętują górale?

Autor posta: Maciej Ogrodowicz , Dodano: 22 grudnia 2023

Zastanawiasz się, jak spędza się Nowy Rok w górach? Zwyczaje noworoczne mogą się różnić w zależności od regionu. Wszyscy górale jednak, bez wyjątku, są, silnie związani z przyrodą i tradycją, co przedkłada się na sposób celebracji. W dzisiejszym artykule omawiamy noworoczne tradycje, które są stale kultywowane w okresie sylwestrowym w regionach górskich.

Nowy Rok w górach — kilka słów o góralskich tradycjach

W Polsce w wielu miejscowościach wciąż kultywuje się noworoczne zwyczaje góralskie: 

  • górale z Podhala w Nowy Rok wypiekają chleb w kształcie zwierząt i obdarowują nim bliskich, to także czas, kiedy można się spodziewać w domu małych gości z życzeniami noworocznymi [1, 2]; 
  • w okolicach Rabki-Zdrój gdzieniegdzie nadal kultywowana jest noworoczna tradycja tzw. podsypek. Polega ona na odwiedzaniu sąsiadów, znajomych i krewnych, rozsypywaniu u nich w domu ziaren zbóż (najczęściej owsa lub pszenicy) i składaniu życzeń noworocznych [3];
  • górale z Beskidu Żywieckiego obchodzą tzw. Dziady Noworoczne. Zgodnie z tą tradycją po domach chodzą przebierańcy i przy dźwiękach skocznej muzyki góralskiej składają noworoczne życzenia [4]. Tradycja ta jest nadal pielęgnowana, i to dość hucznie, w postaci corocznej imprezy folklorystycznej. Coroczne kolędowanie Dziadów Noworocznych na Żywiecczyźnie zostało wpisane na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego [5]. 

Nowy Rok w górach — tak obchodzi się Sylwestra w Pieninach 

Noworoczne góralskie tradycje są nadal kultywowane przez Górali Pienińskich i Szczawnickich. O tej porze roku płata się różne figle w domach, gdzie są panny na wydaniu [6]. Górale pienińscy wysyłają także do dalszych krewnych i chrzestnych dzieci z życzeniami i upieczonymi specjalnie na tę okazję ciasteczkami oraz kołaczami (kołacyki, inaczej zwane także nowym latkiem) [6, 7]. W Nowy Rok w Pieninach spożywa się także tzw. dominat. To pszenny lub jęczmienny chleb, który je się w Wigilię i ma on każdemu wystarczyć aż do 1 stycznia, dzięki temu przez cały następny rok domownikom chleba nie zabraknie [7]. 

Jeśli chodzi o współczesne zwyczaje, Nowy Rok w górach wiąże się z licznymi koncertami noworocznymi, w Pieninach jednym z większych wydarzeń tego typu jest Szczawnicki Koncert Noworoczny w Dworku Gościnnym w Szczawnicy. Huczne powitanie nowego roku jest organizowane także co roku przez Centrum Kultury i Promocji w Krościenku nad Dunajcem. W sylwestrowy wieczór można posłuchać zarówno muzyki rodzimej, jak i zagranicznych wykonawców, nieodłącznym elementem imprezy jest również pokaz fajerwerków. 

Ty też możesz spędzić Nowy Rok w górach!

Sylwester w górach jest organizowany co roku także w schronisku PTTK Trzy Korony. Nasi goście mogą wziąć udział w góralskiej uczcie oraz imprezie tanecznej z DJ’em. Pomagamy również w zaplanowaniu innych aktywności podczas pobytu, takich jak np. kulig z pochodniami, spacery z rakietami śnieżnymi czy ognisko z kiełbaskami. Mali goście odwiedzający nasze schronisko szczególnie chętnie oddają się także szaleństwom na sankach i bitwom na śnieżki!

Pieniny zimą są chętnie odwiedzane przez wielu turystów, nie tylko ze względu na klimatyczną atmosferę i naturalne piękno gór, ale też liczne aktywności, z których można korzystać, gdy spadnie śnieg. Decydując się na Sylwestra w Pieninach możemy zapewnić rodzinie moc atrakcji. Spacery górskimi szlakami, jazda na snowboardzie czy też szaleństwa na nartach zjazdowych lub biegowych… To tylko niektóre z dostępnych opcji! Jeśli dobrze przygotujemy się do zimowego pobytu w górach, z pewnością będzie to wspaniale spędzony czas.

Może Cię zainteresować: 

 

Źródła

  1. https://www.etnozagroda.pl/gorale-podhalanscy/obrzedy-i-zwyczaje-doroczne
  2. http://naludowo.pl/kultura-ludowa/znaczenie-chleba-w-tradycji-ludowej-kulturze-rola-obrzedy-zwyczaje-wypiek-paska-kukielka-magia-lecznictwo.html http://naludowo.pl/kultura-ludowa/znaczenie-chleba-w-tradycji-ludowej-kulturze-rola-obrzedy-zwyczaje-wypiek-paska-kukielka-magia-lecznictwo.html 
  3. https://malopolskatogo.pl/artykul/tradycja-na-5-czy-znasz-te-goralskie-zwyczaje
  4. https://dzieje.pl/wideo/dziady-noworoczne-zwyczaj-zywieckich-gorali 
  5. https://www.dziadynoworoczne.com
  6. https://www.etnozagroda.pl/gorale-pieninscy/obrzedy-i-zwyczaje-cz-i
  7. https://www.etnozagroda.pl/gorale-szczawniccy/pozywienie-kuchnia
Autor: Maciej Ogrodowicz

Autor: Maciej Ogrodowicz

Gospodarz schronisk PTTK „Trzy Korony” w Sromowcach Niżnych oraz „Orlica” w Szczawnicy. Z górami związany od dziecka (wychowywał się na Hali Krupowej, gdzie jego rodzice od ponad 30 lat prowadzą schronisko). Od ponad dwóch dekad służy również pomocą na szlakach jako ratownik GOPR. Prowadzenie górskich obiektów to dla niego nie tylko praca, ale przede wszystkim rodzinna tradycja i wielka pasja.